Artroza stawów unkowertebralnych

Co to oznacza

Wzdłuż bocznych krawędzi kręgów szyjnych, mniej więcej od trzeciego do siódmego poziomu, znajdują się niewielkie struktury stawopodobne zwane stawami unkowertebralnymi (nazywanymi też stawami Luschki). Nie występują one nigdzie indziej w kręgosłupie. Struktury te pomagają kontrolować i ograniczać ruchy boczne oraz skrętne szyi. Artroza oznacza po prostu zwyrodnienie związane ze zużyciem, dlatego artroza stawów unkowertebralnych opisuje pogrubianie się tych niewielkich stawów, narastanie na nich wyrośli kostnych i utratę gładkiej powierzchni stawowej jako część zwykłego procesu starzenia.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MR

Ponieważ stawy unkowertebralne leżą bezpośrednio przy otworach międzykręgowych, czyli bocznych otworach, przez które z szyi wychodzą korzenie nerwowe, radiolodzy zwracają szczególną uwagę na to, czy rozrost kostny w tym miejscu nie zwęża tej przestrzeni. W opisach zwykle podaje się zajęty poziom (na przykład C5-C6), opisuje się stawy jako wykazujące przerost (pogrubienie) lub wyrośla kostne oraz odnotowuje, czy zmiany przyczyniają się do zwężenia otworu międzykręgowego po jednej lub obu stronach. Znalezisko to niemal zawsze grupowane jest z innymi cechami spondylozy szyjnej, czyli szerszego pojęcia obejmującego związane z wiekiem zużycie odcinka szyjnego.

Co zwykle oznacza ten wynik

Artroza stawów unkowertebralnych to normalny element starzenia się szyi, coraz częściej spotykany od wieku średniego, a wiele osób ma taki obraz w badaniach obrazowych, nie odczuwając żadnych objawów. Ma największe znaczenie wtedy, gdy rozrost kostny zaczyna zwężać przestrzeń wyjścia korzenia nerwowego, co może powodować sztywność karku, ograniczony zakres obrotu głowy, a jeśli korzeń nerwowy zostanie uciśnięty — ból, mrowienie lub osłabienie promieniujące do barku, ramienia lub dłoni po stronie zajętej. Obraz w badaniu obrazowym i objawy nie zawsze idą ze sobą w parze, dlatego lekarze oceniają je łącznie z wynikiem badania klinicznego.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Jeśli w opisie badania wskazano jedynie łagodne zmiany unkowertebralne bez zajęcia nerwów, zwykle nie ma potrzeby pilnego działania poza ogólną troską o kręgosłup szyjny — delikatnymi ćwiczeniami zwiększającymi ruchomość, dbaniem o postawę i aktywnością fizyczną. Warto porozmawiać z lekarzem, jeśli pojawia się ból, drętwienie lub mrowienie promieniujące wyraźną drogą z szyi w dół, albo gdy dłoń lub ramię są odczuwalnie słabsze niż zwykle. Szybkiej konsultacji wymaga nowa niezdarność rąk, niepewny chód lub zmiany w oddawaniu moczu bądź stolca, ponieważ mogą one sugerować zajęcie samego rdzenia kręgowego i wymagają terminowej oceny.

Jak to sobie wyobrazić

Wyobraź sobie dwa niewielkie zawiasy przymocowane po bokach każdego kręgu, które utrzymują płynny i kontrolowany ruch skrętny szyi, tak jak zawiasy drzwi pozwalają im się gładko otwierać. Z biegiem lat użytkowania takie zawiasy mogą pokryć się rdzą i chropowatościami, a na ich krawędzi może narosnąć niewielki metalowy zadzior. Drzwi wciąż się otwierają, może odrobinę sztywniej, ale jeśli ten zadzior urośnie na tyle, by wchodzić w otwór ramy drzwi tuż obok, zaczyna ocierać się o to, co przez tę szczelinę przechodzi — a jest to właśnie korzeń nerwowy leżący tuż przy stawie.