Dysplazja bloczka kości udowej

Co to oznacza

Bloczek to rowek na dolnym końcu kości udowej (uda), w którym leży rzepka i przesuwa się w górę i w dół podczas zginania i prostowania kolana. W zdrowym kolanie rowek ten jest głęboki i dobrze wykształcony, niczym tor prowadzący koło po prostej linii. Dysplazja bloczka oznacza, że rowek w trakcie rozwoju uformował się zbyt płytko, zbyt płasko, a czasem nawet lekko wypukle, przez co nie utrzymuje rzepki tak stabilnie, jak powinien.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MR

Dysplazję bloczka wykrywa się zwykle w TK lub MR wykonywanym z powodu zwichnięcia rzepki lub uczucia jej niestabilności, rzadziej jako pierwsze, samodzielne znalezisko. Radiolodzy oceniają stopień spłaszczenia rowka według przyjętych systemów klasyfikacji (najczęściej klasyfikacji Dejoura, stopnie od A do D) i mogą mierzyć powiązane kąty oraz głębokości — na przykład głębokość rowka bloczka, kąt bruzdy czy odległość TT-TG (jak daleko punkt przyczepu więzadła rzepki na piszczeli leży od rowka). Te pomiary pomagają określić, w jakim stopniu kształt rowka przyczynia się do niestabilności rzepki.

Co zwykle oznacza ten wynik

Płytki rowek bloczka to jeden z kilku czynników anatomicznych — obok wysoko ustawionej rzepki (rzepka wysoka), luźnych więzadeł czy nieprawidłowego ustawienia rotacyjnego kończyny — które mogą sprzyjać częściowemu lub całkowitemu wypadaniu rzepki z jej toru, zwłaszcza podczas ruchów skrętnych lub bezpośredniego urazu. Dysplazja bloczka jest zjawiskiem częstym, a wiele osób z lekko spłyconym rowkiem nigdy nie ma z tego powodu żadnych problemów; nabiera znaczenia klinicznego głównie u osób, które przeszły już jedno lub więcej zwichnięć rzepki, u których zwiększa ryzyko kolejnego epizodu. Stopień dysplazji (od łagodnej do ciężkiej, według klasyfikacji) w przybliżeniu odzwierciedla, jak bardzo nasila to ryzyko.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Jeśli doszło u ciebie do zwichnięcia rzepki lub powtarzają się epizody uczucia, że kolano „ucieka” lub przesuwa się na bok, omów wynik badania obrazowego z ortopedą, najlepiej zajmującym się problemami stawu rzepkowo-udowego. Specjalista oceni kształt bloczka razem z innymi czynnikami — wysokością ustawienia rzepki, osią kończyny i stanem więzadeł — aby zdecydować, czy wystarczy fizjoterapia i stabilizacja, czy warto rozważyć operację zmieniającą kształt rowka (trochleoplastykę) lub korygującą tor ruchu rzepki. Natychmiastowej pomocy wymaga kolano wyraźnie zniekształcone, zablokowane lub silnie obrzęknięte po urazie, a także sytuacja, gdy rzepka zwichnęła się i samoistnie nie wróciła na miejsce.

Jak to sobie wyobrazić

Wyobraź sobie kulkę toczącą się po rowku wyżłobionym w drewnianej rampie. Gdy rowek jest wycięty głęboko, kulka trzyma się dokładnie środka, niezależnie od tego, jak rampa się przechyla. Jeśli rowek jest płytki — niewiele więcej niż płaska deska — kulka zbacza z toru i może wypaść z niego przy najmniejszym szturchnięciu. Rowek bloczka działa dokładnie tak samo w przypadku rzepki: im jest płytszy, tym łatwiej zbić rzepkę z kursu.