Krwiak podtwardówkowy

Co to oznacza

Mózg otoczony jest kilkoma warstwami ochronnymi, z których jedna to twarda błona zwana oponą twardą. Tuż pod nią przebiegają drobne żyły odprowadzające krew z powierzchni mózgu. Uderzenie w głowę, nawet stosunkowo niewielkie, może rozciągnąć i naderwać te naczynia, powodując gromadzenie się krwi w tej przestrzeni. Taki zbiornik krwi nazywa się krwiakiem podtwardówkowym, a ponieważ znajduje się między oponą twardą a mózgiem, a nie wewnątrz samej tkanki mózgowej, na obrazie widoczny jest jako obszar w kształcie sierpa przylegający do wewnętrznej powierzchni czaszki.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MR

Tomografia komputerowa głowy jest standardowym pierwszym badaniem wykonywanym po każdym poważniejszym urazie głowy, upadku czy nagłej zmianie stanu świadomości, właśnie dlatego, że pozwala szybko wykryć tego rodzaju krwawienie. W opisie podaje się wielkość zmiany (grubość w milimetrach), wiek krwi (świeża krew jest jaśniejsza, starsza — ciemniejsza i bardziej przypomina płyn), czy zmiana występuje jednostronnie czy obustronnie, a co kluczowe — czy powoduje tak zwany efekt masy, czyli ucisk lub przesunięcie mózgu. Radiolodzy zwracają też uwagę na mieszaninę obszarów jasnych i ciemnych, która może wskazywać na aktywne, trwające krwawienie, a nie pojedynczy epizod z przeszłości.

Co zwykle to oznacza

To, jak poważny jest krwiak podtwardówkowy, zależy w dużej mierze od jego wielkości, tego, czy się powiększa, i jak mocno uciska mózg. Cienki, stabilny zbiornik wykryty przypadkowo, zwłaszcza u osoby starszej z niewielkim zanikiem mózgu (co rozciąga żyły mostkujące i sprzyja niewielkim krwiakom podtwardówkowym już przy drobnych urazach, wraz z wiekiem), można po prostu obserwować w kolejnych badaniach kontrolnych. Większy lub szybko narastający zbiornik krwi to stan zagrożenia życia, ponieważ ucisk na mózg może zaburzać przytomność, powodować osłabienie kończyn lub stać się bezpośrednio niebezpieczny, jeśli nie zostanie odbarczony. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe są bardziej narażone zarówno na powstanie takiego krwiaka, jak i na jego szybszy niż zwykle wzrost.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Każdy krwiak podtwardówkowy powinien zostać jak najszybciej omówiony z lekarzem, a większe lub dające objawy zmiany traktuje się jako stan nagły, wymagający przyjęcia do szpitala i ścisłej obserwacji, czasem z leczeniem operacyjnym polegającym na odbarczeniu i usunięciu krwi. Natychmiast szukaj pomocy w nagłych wypadkach, jeśli u Ciebie lub osoby w Twoim otoczeniu po urazie głowy pojawi się nasilający się ból głowy, powtarzające się wymioty, narastające splątanie lub senność, trudność z obudzeniem, osłabienie po jednej stronie ciała, zaburzenia mowy lub drgawki — objawy te mogą pojawić się dopiero po kilku godzinach lub dniach od urazu, nawet jeśli początkowo osoba czuła się dobrze. Małe, stabilne zbiorniki zwykle kontroluje się powtórnym badaniem obrazowym w ciągu kilku dni do kilku tygodni, aby upewnić się, że się nie powiększają.

Prosty obraz, który pomaga to zrozumieć

Wyobraź sobie mózg jako balon wypełniony wodą, spoczywający wewnątrz twardego hełmu, przy czym kilka cienkich nitek (żył mostkujących) mocuje balon do wewnętrznej ściany hełmu. Wstrząs może zerwać jedną z tych nitek, a wtedy krew powoli sączy się w szczelinę między balonem a hełmem — podobnie jak przeciek powoli rozprzestrzenia cienką kałużę między dwiema ustawionymi jedna w drugiej miskami. Mała kałuża powoduje niewiele kłopotów i organizm z czasem ją wchłania. Większy, szybszy przeciek wypełnia tę szczelinę i zaczyna wpychać wewnętrzną miskę do środka — dlatego lekarze działają szybko, aby odbarczyć krwiak, zanim zacznie uciskać sam mózg.