Zapalenie rozcięgna podeszwowego

Co to oznacza

Rozcięgno podeszwowe to gruby, wytrzymały pas tkanki rozciągnięty niczym cięciwa łuku wzdłuż podeszwy stopy, łączący kość piętową z podstawą palców i pomagający podtrzymywać łuk stopy przy każdym kroku. Zapalenie rozcięgna podeszwowego to podrażnienie i drobne, powtarzające się przeciążenie tego pasma, zwykle skupione w miejscu jego przyczepu do kości piętowej. Mimo że końcówka „-itis” sugeruje aktywny stan zapalny, badania obrazowe i tkankowe często pokazują zmiany bardziej przypominające stopniowe zużycie i mikrouszkodzenia niż klasyczne zapalenie, dlatego niektórzy klinicyści wolą dziś termin fasciopatia podeszwowa.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MRI

W badaniu MRI lub USG zmienione rozcięgno zwykle wygląda na pogrubione w miejscu przyczepu do kości piętowej, czasem z towarzyszącym płynem lub zmianami sygnału wskazującymi na podrażnienie sąsiedniej tkanki. W opisie podaje się grubość w milimetrach, informuje, czy występuje niewielka ostroga piętowa – kostny wyrostek, który często współistnieje z bólem, ale go nie powoduje – oraz czy zmiany ograniczają się do miejsca przyczepu, czy sięgają dalej wzdłuż pasma. Badanie obrazowe zwykle nie jest konieczne do rozpoznania tego schorzenia, ponieważ wywiad i proste badanie fizykalne zwykle wystarczają, ale bywa zlecane, gdy objawy są nietypowe lub nie ustępują po standardowym leczeniu.

Co zwykle to oznacza

Zapalenie rozcięgna podeszwowego jest bardzo częste, zwłaszcza u biegaczy, osób pracujących długo na stojąco oraz tych, które ostatnio zwiększyły aktywność fizyczną, przybrały na wadze lub zmieniły obuwie. Typowy jest ostry, kłujący ból w spodniej części pięty przy pierwszych krokach po wstaniu z łóżka rano lub po dłuższym siedzeniu, który następnie nieco łagodnieje przy delikatnym ruchu, ale może powracać po długim staniu lub pod koniec dnia. U zdecydowanej większości osób jest to schorzenie łagodne i samoograniczające się, a nawet bez leczenia większość przypadków wyraźnie się poprawia w ciągu około roku, choć leczenie potrafi znacząco skrócić ten czas.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Proste środki, takie jak rozciąganie łydki i stopy, odpowiednie obuwie, dostępne bez recepty wkładki podtrzymujące łuk stopy lub podpiętki, a także ograniczenie aktywności o dużym obciążeniu przez kilka tygodni, przynoszą poprawę w większości przypadków i można je zastosować bez wcześniejszej wizyty u lekarza. Skonsultuj się z lekarzem lub fizjoterapeutą, jeśli ból nie ustępuje po kilku tygodniach takiego postępowania, jest na tyle silny, że zmienia sposób chodzenia, lub jeśli zauważysz obrzęk, zaczerwienienie, ocieplenie, drętwienie czy ból nasilający się w nocy – takie objawy mogą wskazywać na inną przyczynę wymagającą osobnej diagnostyki.

Jak to sobie wyobrazić w prostych słowach

Pomyśl o rozcięgnie podeszwowym jak o naciągniętej cięciwie łuku, zamocowanej przy pięcie i biegnącej do podstawy palców. Każdy krok trochę tę cięciwę napina, a powtarzające się przeciążenie – z powodu zbyt intensywnego biegania, nieodpowiedniego obuwia lub zwykłego przeforsowania – powoduje drobne przetarcia dokładnie w miejscu, gdzie cięciwa jest zamocowana, podobnie jak lina strzępi się w punkcie zawiązania. Dzięki odpoczynkowi, wsparciu i czasowi na regenerację te drobne uszkodzenia stopniowo się goją, a cięciwa znów bez problemu wytrzymuje codzienne obciążenia.