Nerwiak Mortona

Co to oznacza

Między długimi kośćmi prowadzącymi do palców stóp (kośćmi śródstopia) biegną drobne nerwy dające czucie palcom. Gdy jeden z tych nerwów — najczęściej ten między trzecim a czwartym palcem — zostaje wielokrotnie ściśnięty, otaczająca go tkanka pogrubia się i bliznowacieje. Ten pogrubiały, podrażniony pęczek to właśnie nerwiak Mortona. Wbrew nazwie nie jest to prawdziwy nowotwór komórek nerwowych; lepiej opisać go jako reaktywny obrzęk, trochę jak modzel tworzący się wokół nerwu zamiast na skórze.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MRI

Rezonans magnetyczny i USG to zwykle stosowane metody jego uwidocznienia — ukazują niewielką, dobrze odgraniczoną masę tkanki miękkiej między dwiema głowami kości śródstopia, typowo w trzeciej przestrzeni międzypalcowej, a niekiedy w drugiej. Opis podaje jej wielkość w milimetrach i odnotowuje, czy w pobliskiej torebce stawowej jest uwięziony płyn (kaletka międzyśródstopna zapalna), co często temu towarzyszy. Tomografia komputerowa jest mniej przydatna przy tego rodzaju zmianach tkanek miękkich i zwykle nie jest metodą pierwszego wyboru, chyba że wykonano ją z innego powodu i przypadkowo to wykryto.

Co to zazwyczaj oznacza

Nerwiak wykryty w badaniu obrazowym nie oznacza automatycznie, że jest źródłem bólu — niewielkie zmiany pojawiają się także w badaniach stóp, które w ogóle nie bolą, zwłaszcza u osób noszących wąskie obuwie przez lata. Gdy jednak daje objawy, klasyczny obraz to piekący lub bolesny ból w przedniej części stopy, często promieniujący do dwóch palców, nasilający się w ciasnych lub wysokich butach, a łagodniejący bez obuwia. Niektórzy opisują to jako uczucie kamyka lub zagniecionej skarpetki pod stopą. Większość przypadków dobrze reaguje na leczenie zachowawcze: zmianę na szersze, niższe obuwie, wkładkę śródstopną lub wkładkę ortopedyczną rozsuwającą kości oraz zmianę aktywności. Zastrzyk sterydowy może uspokoić zaostrzenie. Operację — usunięcie pogrubiałej tkanki lub uwolnienie więzadła ją uciskającego — rezerwuje się dla przypadków, które nie ustępują po rzetelnej próbie leczenia zachowawczego, trwającej zwykle kilka miesięcy.

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem

Jeśli zmiana jest niewielka, a ból do opanowania, zacznij od zmiany obuwia i wkładki ortopedycznej, zanim sięgniesz po dalsze leczenie — wiele osób odczuwa poprawę w ciągu kilku tygodni. Zgłoś się do podologa, specjalisty stopy i stawu skokowego lub lekarza rodzinnego, jeśli ból utrzymuje się dłużej niż kilka miesięcy, ogranicza chodzenie lub aktywność fizyczną, albo nawraca mimo zmiany obuwia. Warto podczas wizyty wspomnieć o niemijającym drętwieniu, promieniującym bólu lub wyczuwalnym guzku, którego ucisk odtwarza ból. Ta zmiana nie jest stanem nagłym i nie wymaga pomocy w trybie ratunkowym.

Obrazowe porównanie

Wyobraź sobie wąż ogrodowy przebiegający między dwoma blisko ułożonymi kamieniami krokowymi. Za każdym razem, gdy naciska na nie ciężar, kamienie odrobinę ściskają wąż. Powtórz to tysiące razy dziennie, dzień po dniu, a na wężu utworzy się pogrubiały, tkliwy guzek dokładnie w miejscu, gdzie jest ściskany. Poszerzenie odstępu między kamieniami — czyli odpowiednik przestronniejszego obuwia i rozsuwającej wkładki — zdejmuje nacisk i pozwala podrażnieniu ustąpić.