Skala Kellgrena-Lawrence'a

Co to oznacza

Choroba zwyrodnieniowa stawów to stopniowe zużywanie się gładkiej chrząstki wyściełającej staw, wraz z towarzyszącymi zmianami kostnymi. Skala Kellgrena-Lawrence'a to klasyczna, pięciostopniowa skala, której radiolodzy używają do podsumowania, jak zaawansowane jest to zużycie widoczne na zwykłym zdjęciu rentgenowskim – głównie na podstawie szerokości szpary między kośćmi oraz obecnych wokół niej wyrośli kostnych (osteofitów).

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MR

Skala rośnie wraz z nasileniem zmian. Stopień 0 oznacza brak cech choroby zwyrodnieniowej. Stopień 1 jest wątpliwy – niewielki osteofit lub minimalne zmiany. Stopień 2 to zmiany łagodne, z wyraźnym, choć niewielkim osteofitem, przy zachowanej szparze stawowej. Stopień 3 to zmiany umiarkowane, z wyraźnym zwężeniem szpary stawowej i kilkoma osteofitami. Stopień 4 oznacza zmiany zaawansowane, z wyraźnie zwężoną lub całkowicie zniesioną szparą stawową oraz stwardnieniem kości. W opisie podaje się nazwę stawu i stopień, a często również konkretny przedział stawu kolanowego, którego to dotyczy.

Co zazwyczaj oznacza

Stopień w skali opisuje obraz strukturalny, który jest tylko luźno powiązany z tym, jak staw faktycznie się odczuwa. Wiele osób ze stopniem 3 lub 4 kolana chodzi bez większych dolegliwości, podczas gdy inne, mające stopień 2, odczuwają znaczny ból. Z powodu tej niezgodności leczenie kieruje się objawami i sprawnością funkcjonalną, a nie samą liczbą. Podstawą postępowania na każdym etapie pozostaje utrzymywanie aktywności, wzmacnianie mięśni wokół stawu, kontrola masy ciała oraz łagodzenie bólu w razie potrzeby. Wyższe stopnie z utrzymującym się, ograniczającym funkcjonowanie bólem to sytuacja, w której w końcu pojawia się rozmowa o wymianie stawu – choć wiele osób nigdy nie dochodzi do tego etapu.

Kiedy skonsultować się z lekarzem

Traktuj stopień w skali jako tło do rozmowy o leczeniu objawów, a nie jako sygnał do operacji. Zgłoś się do lekarza, jeśli ból stawu ogranicza chodzenie, sen lub codzienne czynności, albo jeśli staw się blokuje, „ucieka” lub powtarzalnie puchnie. Nagły, silny ból, gorący i opuchnięty staw lub niemożność obciążenia kończyny wymagają pilnej oceny, ponieważ mogą wskazywać na coś innego niż zwykłe zużycie stawu.

Jak to sobie wyobrazić w prostych słowach

Pomyśl o bieżniku opony. Stopień 0 to nowa opona z głębokim bieżnikiem; każdy kolejny stopień to dalsze ścieranie bieżnika, aż stopień 4 oznacza oponę niemal łysą, z widoczną felgą. Zużyta opona wciąż może dobrze się toczyć przez długi czas – stopień mówi, ile bieżnika zostało, a nie czy samochód zaraz stanie.