Nadnercze

Co to oznacza

W ciele człowieka są dwa takie gruczoły — po jednym na szczycie każdej nerki, ułożone jak mała czapka. Są małe — mniej więcej wielkości orzecha włoskiego — jednak pełnią niezwykle ważną funkcję. Wytwarzają kortyzol (hormon stresu), aldosteron (regulujący stężenie soli i ciśnienie tętnicze), niewielkie ilości hormonów płciowych oraz adrenalinę. W TK lub MR są widoczne jako cienkie struktury w kształcie odwróconej litery V lub Y, leżące ponad każdą nerką w górnej części jamy brzusznej.

Dlaczego pojawia się w opisie tomografii lub rezonansu

Radiolog opisuje nadnercza, gdy odbiegają wyglądem od normy. Najczęstszą przyczyną jest mały guzek wykryty przypadkowo podczas badania wykonywanego z innego powodu — określany jako incydentaloma nadnercza. W opisie podaje się stronę, rozmiar w milimetrach, kształt, gęstość (w jednostkach Hounsfielda w TK) lub wzorzec sygnału (w MR) oraz to, czy guzek wygląda na tłuszczowy, czy lity. Każda z tych cech pomaga odróżnić zmianę łagodną od wymagającej dalszej diagnostyki.

Co to zwykle oznacza

Przypadkowy guzek nadnercza jest jednym z najczęstszych wyników współczesnej diagnostyki obrazowej — szacuje się, że ma go mniej więcej co dwudziesty dorosły, a odsetek rośnie z wiekiem. Dobra wiadomość jest taka, że zdecydowana większość to łagodne, nieaktywne hormonalnie gruczolakowate — tak zwane adenomy. O łagodnym charakterze silnie świadczą: mały rozmiar (poniżej około 4 cm) oraz niska gęstość tłuszczowa w TK. Dalsza diagnostyka obejmuje zwykle kilka badań hormonalnych z krwi, by sprawdzić, czy guzek nie wytwarza nadmiaru hormonów, a niekiedy kontrolne badanie obrazowe po 6–12 miesiącach. Nieliczne guzki wymagają baczniejszej obserwacji z powodu większego rozmiaru, wyższej gęstości, wzrostu w czasie lub czynności hormonalnej — wówczas diagnostyką zwykle zajmuje się endokrynolog.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Jeśli w opisie wymieniony jest guzek, należy spodziewać się planowej — nie pilnej — kontroli. Proszę omówić z lekarzem rozmiar, wartość gęstości oraz ewentualną potrzebę wykonania prostych badań hormonalnych. Warto wspomnieć o takich objawach, jak trudne do opanowania nadciśnienie tętnicze, niewyjaśnione przybieranie na wadze w okolicach tułowia przy szczupłych kończynach, łatwe powstawanie siniaków, osłabienie mięśni, epizody kołatania serca z poceniem się lub stwierdzane wcześniej niskie stężenie potasu w wynikach badań laboratoryjnych. Guzek bez żadnego z tych objawów i o łagodnym wyglądzie często nie wymaga niczego poza jednorazową wizytą kontrolną.

Prosty sposób, żeby to sobie wyobrazić

Proszę sobie wyobrazić każdą nerkę jako fasolkę leżącą z tyłu jamy brzusznej, na której spoczywa mała trójkątna czapka. Ta czapka to właśnie nadnercze. Jest malutkie, ale pełni rolę centrum kontroli stresu i gospodarki solno-wodnej. Mały guzek na tej czapce przypomina przyszyty na niej kawałek filcu — zazwyczaj dekoracyjny i nieszkodliwy, choć od czasu do czasu krawiec woli mu się bliżej przyjrzeć, zanim zdecyduje, co z nim zrobić.