Zapalenie zarostowe torebki stawowej barku (bark zamrożony)

Co to znaczy

Zapalenie zarostowe torebki stawowej, powszechnie nazywane barkiem zamrożonym, występuje, gdy elastyczna torebka tkankowa otaczająca staw barkowy ulega zapaleniu, pogrubieniu i napina się. Zamiast łatwo rozciągać się przy ruchach ręki, torebka staje się sztywna i bliznowaciała, przez co staw fizycznie nie może poruszać się w pełnym zakresie, niezależnie od tego, jak bardzo starają się mięśnie. Jest to problem samej wyściółki stawu, a nie kości, chrząstki czy ścięgien stożka rotatorów, choć te struktury mogą wyglądać prawidłowo na tym samym badaniu.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MR

MR to badanie obrazowe najczęściej bezpośrednio uwidaczniające barku zamrożonego, ponieważ potrafi uchwycić pogrubiałą torebkę stawową oraz napięty załamek pachowy — normalnie luźny fałd tkanki u podstawy stawu — będące charakterystyczną cechą tego schorzenia. W opisie może pojawić się informacja o pogrubieniu torebki, zaniku prawidłowego załamka pachowego lub wzmocnieniu więzadła kruczo-ramiennego i przedziału rotatorów. TK i RTG są mniej czułe na te zmiany tkanek miękkich, ale bywają wykorzystywane, by wykluczyć inne przyczyny sztywnego, bolesnego barku, takie jak zmiany zwyrodnieniowe czy złamanie.

Co zwykle oznacza

Bark zamrożony zwykle przechodzi przez trzy nakładające się na siebie etapy, które łącznie mogą trwać od roku do trzech lat: bolesny etap „zamrażania”, w którym ruchomość stopniowo się ogranicza, etap „zamrożenia”, w którym ból często się zmniejsza, ale sztywność pozostaje znaczna, oraz etap „rozmrażania”, w którym ruchomość stopniowo powraca. Częściej występuje u osób między 40. a 60. rokiem życia, u kobiet oraz u osób z cukrzycą lub chorobami tarczycy, a może pojawić się po okresie unieruchomienia barku, na przykład po urazie, operacji lub udarze. Dobra wiadomość jest taka, że zdecydowana większość przypadków ostatecznie ustępuje, nawet bez operacji, choć powrót do zdrowia może być powolny, a bark może już nigdy nie odzyskać dokładnie takiej samej elastyczności co wcześniej.

Kiedy warto skonsultować wynik

Skontaktuj się z lekarzem, jeśli sztywność barku ogranicza codzienne czynności, takie jak sięganie nad głowę, za plecy lub po pas bezpieczeństwa w samochodzie, zwłaszcza jeśli narasta ona od tygodni, a nie dni. Wczesne leczenie fizjoterapią, lekami przeciwzapalnymi lub zastrzykiem z kortykosteroidu może skrócić bolesny etap i pomóc zachować ruchomość, dlatego wcześniejsza konsultacja zwykle działa lepiej niż czekanie. Zgłoś się pilnie, jeśli sztywność pojawiła się po urazie, towarzyszy jej gorączka lub znaczny obrzęk, ponieważ może to wskazywać na inną przyczynę wymagającą osobnej diagnostyki.

Prosty sposób, by to sobie wyobrazić

Wyobraź sobie torebkę stawu barkowego jako elastyczny rękaw z tkaniny owinięty wokół stawu, normalnie na tyle luźny, by ręka mogła swobodnie poruszać się w każdym kierunku. W barku zamrożonym ten rękaw kurczy się i sztywnieje jak tkanina wysuszona zbyt ciasno, przez co ręka pod spodem może poruszać się tylko tak daleko, na ile pozwala materiał. Podobnie jak skurczona tkanina może z czasem znów się rozluźnić dzięki delikatnemu, powtarzanemu rozciąganiu, torebka w barku zamrożonym stopniowo rozluźnia się w kolejnych etapach, a ruchomość powoli wraca.