Staw barkowo-obojczykowy (AC)

Co to znaczy

Staw barkowo-obojczykowy, w skrócie staw AC, to niewielki staw, w którym zewnętrzny koniec obojczyka łączy się z barkiem — kostnym wyrostkiem na szczycie łopatki. W przeciwieństwie do dużego, kulistego stawu barkowego znajdującego się poniżej, staw AC jest małym, stosunkowo płaskim stawem, utrzymywanym głównie przez więzadła, a nie przez głębokie umięśnienie. Zwykle można go samodzielnie wyczuć jako mały kostny guzek na szczycie barku, kilka centymetrów od podstawy szyi.

Dlaczego pojawia się w opisie TK lub MR

Radiolodzy rutynowo opisują staw AC podczas badań obrazowych barku, ponieważ jest to częste źródło bólu i miejsce, w którym często wykrywa się przypadkowe nieprawidłowości. W opisie zwykle znajduje się informacja, czy szerokość szpary stawowej jest prawidłowa czy zwężona, czy wzdłuż jej brzegów są niewielkie wyrośla kostne (osteofity), czy torebka stawowa jest obrzęknięta lub wypełniona płynem oraz czy więzadła stabilizujące są zachowane. Po urazie w opisie znajdzie się informacja, czy staw uległ poszerzeniu lub czy obojczyk przesunął się z prawidłowego położenia względem barku, co wskazuje na uraz typu rozerwanie stawu barkowo-obojczykowego.

Co zwykle oznacza

Łagodne zużycie stawu AC, z niewielkimi wyroślami lub lekkim zwężeniem szpary stawowej, jest bardzo częste wraz z wiekiem i często wykrywane przypadkowo podczas badań wykonywanych z innego powodu, zazwyczaj bez żadnych objawów. Gdy powoduje ból, zmiany zwyrodnieniowe stawu AC dają zwykle ograniczony, punktowy ból dokładnie na szczycie barku, nasilający się przy unoszeniu ręki nad głowę lub leżeniu na tym boku. Uraz typu rozerwanie stawu, zwykle po upadku na bark lub bezpośrednim uderzeniu, to inna sytuacja: dochodzi do naciągnięcia lub zerwania więzadeł utrzymujących staw, a jego ciężkość ocenia się w skali od łagodnego skręcenia po całkowite rozerwanie z widocznym przemieszczeniem obojczyka.

Kiedy warto skonsultować wynik

Łagodne zmiany zwyrodnieniowe wykryte przypadkowo, bez żadnych objawów, zwykle nie wymagają żadnego działania. Jeśli odczuwasz ból barku zlokalizowany na jego szczycie, zwłaszcza przy ruchach nad głową, warto wspomnieć o tym lekarzowi, ponieważ zmiany zwyrodnieniowe stawu AC często dobrze reagują na modyfikację aktywności, fizjoterapię lub celowany zastrzyk. Podejrzenie rozerwania stawu po upadku lub urazie sportowym powinno zostać ocenione niezwłocznie; rozerwania niższego stopnia leczy się zwykle temblakiem i rehabilitacją, a te wyższego stopnia, ze znacznym przemieszczeniem, omawia się czasem z chirurgiem ortopedą pod kątem ewentualnej operacji naprawczej.

Prosty sposób, by to sobie wyobrazić

Wyobraź sobie dwie półki stykające się krawędziami, spięte ciasno pasami zamiast przykręcone na stałe. Tak właśnie wygląda staw AC: koniec obojczyka stykający się z kostnym wyrostkiem łopatki, utrzymywany w miejscu przez więzadła zamiast głębokiej panewki. Lata drobnych ruchów mogą ścierać krawędzie tych „półek”, jak papier ścierny wygładzający róg, a mocny upadek może rozerwać spinające je pasy i pozwolić półkom przesunąć się względem siebie — właśnie tak wygląda na obrazie uraz typu rozerwanie stawu.